İlaç Çeşitleri ve Temel Özellikleri Nelerdir?

Canlı hücreleri üzerinde meydana getirdiği tesirle bir hastalığın teşhisini, tedavisini ya da bu hastalıktan korunmayı sağlayan kimyasal maddelere ilaç denir. ilaçlar; katı (tablet ya da hap, kapsül, draje, kaşe, kuru şurup), yarı katı (krem, merhem) ve sıvı (steril ampul, steril olmayan şurup, damla) formlarda olabilir. İlaçların hap, şurup, iğne, merhem vb. farklı formlarda kullanılmasının nedeni, aktif maddelerin hasta tarafından kolaylıkla alınabilmesini sağlamaktır. Örneğin tablet, draje, kapsül, şurup gibi ağız yoluyla alınan ilaçların aktif, maddesi sindirim sisteminden kana karışır. Steril ampul ya da halk arasındaki adıyla iğnedeki aktif madde enjektörle kas arasına ya da damara verilir. Diğer taraftan cilde sürülen krem ya da merhemdeki aktif maddeler emilim yoluyla vücuda alınmaktadır.

İlaç Çeşitleri ve Temel Özellikleri Nelerdir

Katı Formdaki ilaçların Temel Özellikleri: Genel olarak ilaçlar, etkin madde ve taşıyıcı olan. üzere iki temel kısımdan oluşur. Etkin madde, canlıda fizyolojik gösteren bileşen, taşıyıcı madde ise etkin maddenin hasta tarafından kolay alınabilmesini sağlayan bileşendir.

Katı formdaki ilaçlardan tabletler, toz halindeki ilaçların çeşitli bağlayıcı maddeler karıştırılarak özel makinelerde sıkıştırılmasıyla elde edilir. Silindir, disk veya mercimek şeklinde olabilir. Bu ilaçlar mide-bağırsak kanalında su alıp şişer ve dağılır. Köpüren tablet ve çiğneme tableti şeklinde olanları da vardır.

İlaç etkin maddeleri ve diğer dolgu maddeleri genellikle acı ya da lezzetsiz olduğundan hapın yutulması zorlaşır. Bu sorunu ortadan kaldırmak için tabletlere şeker, çikolata gibi maddeler kaplanır. Bu şekilde hazırlanan haplara draje denir.

Kokusu ve lezzeti hoş olmayan ilaçların kolay alınabilmesini sağlayan diğer bir uygulama, silindir ya da zeytin şeklindeki muhafazalarıdır. Bunlar nişastadan ya da jelatinden yapılabilir. Gripin örneğinde olduğu gibi nişastadan yapılmış muhafazada saklanan haplara kaşe, jelatinden yapılmış muhafazalarda saklanan haplara ise kapsül denir.

Bazı ilaçlar ağızda salgılanan enzimler ya da mide asitleriyle etkileşerek bozunabilir. Bu tür ilaçların enzimlere ya da mide asidine dayanıklı kapsüllerde muhafaza edilmesi gerekir. Bu kapsüller bağırsaklarda açılır ve bunlara bağırsak kaplamalı kapsüller denir.

Sıvı Formdaki İlaçların Temel Özellikleri: Katı, yarı katı ve sıvı formdaki ilaçların etkin maddelerinin vücut tarafından emilimi birbirinden farklıdır. En fazla ve en hızlı emilim, sıvı formdaki ilaçlarda olur. Sıvı formdaki ilaçların etkin maddelerinin hastalıklı hücrelere taşınması difüzyonla gerçekleşir. Difüzyon, bir çözeltide moleküllerin yoğun olarak bulunduğu bir ortamdan daha az yoğun olduğu başka bir ortama doğru yayılmasıdır. Difüzyon, hücrelerin madde alışverişinde büyük rol oynar. Canlı organizmalarda oksijenin havadan kana ve kandan dokulara geçmesinde, besin maddelerinin kandan dokulara geçmesinde ve ilaçların enjekte edildikleri yerden tüm vücuda yayılmasında difüzyon etkilidir.

Vücudumuzda difüzyon olayı gerçekleşirken bazı hücrelerde madde miktarı artar. Bu hücrelere kandan ya da diğer hücrelerden su molekülleri geçer. Sonuçta ozmotik basınç nedeniyle hücre şişmeye başlar. Ozmotik basınç çok fazla artarsa hücre patlar. Bu tür sorunların yaşanmaması için kaslara ilaç enjekte edilirken çok dikkatli olunmalıdır.

Sıvı formdaki diğer bir ilaç türü şuruplardır. Şuruplardaki etkin maddeler çok acı ya da mide bulandırıcı olduğundan bunlara bol şeker içeren çözelti katılır. Bu nedenle şuruplar, kütlece %60’tan daha fazla şeker içeren ilaçlardır. Şeker miktarı fazla olduğundan şuruplarda bakteri ya da mantar üreyemez.

Kati Formdaki ilaçların Temel Özellikleri: Etkin maddeleri vücuda deri tarafından emilerek alınan yarı katı formdaki ilaçlar, su bazlı ya da yağ bazlı olabilir. Su bazlı ilaçlara krem adı verilirken yağ bazlı olanlarına merhem denir. Merhemde etkin maddeler vazelin, lanolin gibi sıvı yağlarla karıştırılmıştır. Kıvamı daha katı olan merhemlere pomat denir.

Yarı katı formdaki ilaçlar cildi yumuşatmak, ışık, ısı gibi etkenlerin neden olduğu cilt hastalıklarını tedavi etmek, mantarların neden olduğu kaşıntıları ortadan kaldırmak amacıyla kullanılır.

Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz


Yukarı Çık