Kırık Çeşitleri ve Kırıklarda İlk Yardım Nasıl Yapılır?

Travmaya bağlı olarak kemik doku bütünlüğünün bozulmasına kırık denir. Bu olayın oluşması için belirli bir kuvvet-etki uygulanması gerekir. Bu kuvvet patolojik kırıklarda normalden daha az olabilir. Kırıkla birlikte çevre dokularında (kas, sinir, damar) zarar görmesi nedeniyle hareket sistemi görevini yapamaz. Kırıkta en tehlikeli durum, katlama, ağrı ve yağ embolisi ile birlikte kazazedenin şoka girmesidir. Şiddetli ağrı, kafa travması, solunum yolu tıkanması, hemotoraks, pnömotoraks da şoka neden olur. Travmalardan sonra hızlı protein yıkımı nedeniyle kazazede kilo kaybeder. Ayrıca vücut ısısı ve nabız yükselir. Oksijen kullanımı ve bazal metabolizma artar.

kKırık Çeşitleri: Kemiği içten ve dıştan etkileyen kuvvetin şekli, yönü, değişik kırıkların oluşmasına neden olur. Oluş şekli, görüntiisüne göre kırıklar çeşitli gruplara ayrılabilir. Cerrahinin önemi konularından birisi olan kırığın kabaca çeşitleri şunlardır:

  • Açık kırık
  • Kapalı kırık
  • Direk kırık
  • İndirek kırık
  • Kopma kırık
  • Yorgunluk kırığı
  • Patolojik kırık
  • Yaş ağaç kırığı
  • Basit kırık
  • Koplike kırık
  • İlk yardım açısından kısaca kapalı ve açık kırık olarak incelenebilir.

Açık Kırık Açık kırıkta kırık uçları dışarı çıkmıştır. Genel kırık ilk yardımı uygulanır. Açık kırığın üzeri steril veya temiz bir gazlı bezle örtülür. Açık olması ve komplikasyonları nedeniyle risklidir, dikkatli olunmalıdır.

Kapalı Kırık Kapalı kırıkta, kırık kemikler doku içindedir dışarı çıkmamıştır. Kırık uçlar açıkta olmadığı için kapalı kırık denir. Genel kırık ilk yardımı uygulanır.

Kırık Belirtileri

  • Ağrı, hassasiyet
  • şişlik, ekimoz
  • Hematom
  • Fonksiyon bozukluğu
  • Normal dışı hareketler
  • Krepitasyon (kemik çıtırtı sesi)
  • Deformite (şekil bozukluğu)
  • Duyu ve hareket kaybı

Kırık İyileşmesi: İyileşme canlı dokularda karakteristik olan yeni hücre büyümesiyle olur. Tamir, kırık oluştuğu anda başlar. İyileşme, kırık kemiğe göre birkaç hafta ile birkaç ay, bazı durumlarda yıllarca sürebilir. Kırığın iyileşmesi tam olarak aydınlatılmamasına rağmen şu üç dönemden oluştuğu kabul edilmektedir:

1. Kırık oluştuğu an başlayan, kırılan kemiğin çevre dokulara zarar vermesi ve dokular arasına kan, lenf, lenf sıvısı ve eksudanın biriktiği inflamatuar dönem (hematom dönemi).
2. Kırık yerinde oluşan hematomun 48 saat içerisinde organize olmasıyla 7 gün içinde, çevredeki damarlardan geçen hücreler, hematomun etrafını çevirerek granülasyon dokusunu meydana getirir. Granülasyonun en önemli görevi hematom ve fibrin yapmaktır. Tamirle görevli mezanşi-mal hücreler hematoma geçerler ve hızlı kallus dediğimiz dokuyu meydana getirir. Bu döneme ise tamir dönemi veya kallus dönemi denir.
3. Kırık uçların kallus ile çevrilerek kaynama dediğimiz durum ortaya çıkar. Ortalama 1 yıl sürecek genetik modele göre yeni kemikleşmenin olduğu, kemik iliği ve kemik korteksinin devamlılık kazandığı remodeling veya yeniden şekillenme dönemi denilen süreçlerden geçer.

Kırıklarda İlk Yardım: Olay yerinde kırık bölgenin hareketsiz hale getirilmesi, kanamaya sebep olmamak-kanamayı kontrol altına almak, ağrıyı en aza indirerek, kazazedeyi sıcak tutmak önemlidir. Olay yerinde yapılacak ilk yardımlar şunlardır:

  • Hava yolu açık tutulur, şok ve kanamaya karşı tedbir alınır.
  • Açık kırıklarda, kırık uçları korunarak kırık tespit edilir.
  • Kapalı kırıklar dikkatlice tespit edilir.
  • Atellenen-tespit edilen organ kalp seviyesinden yukarı kaldırılır.
  • Kazazedenin üzeri örtülür, moral verilir.
  • Kırığın durumuna göre en uygun pozisyonda sağlık kuruluşuna sevk edilir.

Kırık Tespiti: Tespit (immobilizasyo-fiksasyon), kırık kemiğin hareketinin önlenmesidir. Bunun için tahta, mukavva, şemsiye gibi düz-uzun cisimler veya bunların yerine geçecek günlük malzemeler kullanılır. Bu malzemelere atel denir. Atel yardımıyla tespit, el-kol ve ayaklarda uygulanır. Tespit yaparken kırık organ, tespit malzemesinin arasında rahat bir şekilde uzatılır. Yumuşak pansuman malzemesiyle desteklenir. Kırık olan yerin daha yukarısındaki ve daha aşağısındaki eklem de tespitin içinde olacak şekilde sıkıca-sık aralıklarla bağlanır-sarılır. Kırık organla tespit malzemesinin temas ettiği yerlerde yara ve acı meydana gelmemesi için pamuk veya mendille destek sağlanır. Kırık bölgesi hareket edecek şekilde gevşek, dolaşımı engelleyecek şekilde sıkı olmamalıdır. Tespiti şu sebeplerden dolayı kazazedeye uygulamak gerekir:

  • Yumuşak doku, damar ve sinir yaralanmasını önlemek için,
  • Kapalı kırıkların açık kırık haline gelmemesi için,
  • Ağrıyı gidermek için,
  • Kazazedenin taşınmasını kolaylaştırmak için.

Önemli  organ  kırıklar,  yaralanmalar  konusunda  anlatılmıştır.  Kısaca tekrarlamak gerekirse;

Baş Kırıklarında; kazazede fazla hareket ettirilmeden, baş tespit edildikten sonra sırt üstü yatar pozisyonda sağlık kuruluşuna gönderilir.

Omurga Kırıklarında; hareket ettirmemek dikkatlice tüm vücudu tespit ettikten sonra sırt üstü yatar pozisyonda sağlık kuruluşuna göndermek gerekir.

Kaburga Kırıklarında; solunum açısından önemlidir. Göğüs bölgesi üçgen sargılarla tespit edilir. Oturur pozisyonda sevk edilir.

Pelvis Kırıklarında; pelvis bölgesi-daha geniş olarak- topukla koltuk altı arası tespit edilir. Kazazede sırt üstü yatar pozisyonda sevk edilir.

Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz


Yukarı Çık