Ukrayna Nasıl Bir Ülkedir?

KONUM: Kuzeyde Beyaz Rusya ve Rusya Federasyonu; batıda Polonya, Slovak Cumhuriyeti ve Macaristan; güneybatıda Romanya ve Moldova; güneyde Karadeniz ile çevrili Ukrayna 604. 001 km2 lik alanı, 49. 1 milyon nüfuslu, Ukrayna’nın başkenti (2. 6 milyon olan) Kiev’dir.

SİYASİ COĞRAFYA: 14. yüzyıldan itibaren birçok devletlerin egemenliği altında kalan ülke, bolşevik ihtilâlinden sonra 1918’de bağımsızlığını ilan etti. Bundan dört yıl sonra Sovyetler Birliği içinde bağımsız bir cumhuriyet oldu. 26 Nisan 1986’da Kiev’ in yaklaşık 100 km kuzeyinde Chornobyl (Çernobil) Nükleer Santralı patladı. Buradan yayılan radyoaktif sızıntılar Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika’ya kadar olan geniş bir sahaya yayıldı. Chornobyl’de çok sayıda insan hayatını kaybetti. 1991’de halk oylaması ile bağımsızlığını ilan etti.
Bölgede tarih boyunca çeşitli devletler kuruldu. Dokuzuncu asırda kurulan ve ilk Rus devleti olan Kiev Prensliği, 13. asırda Moğol saldırılarına maruz kalarak yıkıldı. Batı Ukrayna’da Galiçya ve Volinya Prensliği 11. asırdan 14. asra kadar hakimiyetlerini devam ettirdi.

Ülke topraklarının büyük bölümü 14. asırda Litvanya’nın hakimiyeti altına girdi. Polonya ve Litvanya’yı tek bir federe devlet haline getiren Lublin birliğinin 1569’da sağlanmasından sonra Ukrayna toprakları fiilen Polonya’nın hakimiyetine girdi. Zaporojye Kazaklarının lideri Bogdan Hmelnitski Polonya yöne-timine karşı ayaklandı ve 1651’de Rus Çarından yardım istedi. Bu durum Rus Çarlığı ile Polonya arasında savaşa sebep oldu. Savaşın ardından Dinyeper Nehrinin doğusunda kalan topraklarla Kiev Rusların hakimiyetine girdi. Kırım’ın 1783’te Rus hakimiyetine girmesi üzerine Karadeniz kıyısında yeni yerleşim merkezleri kurulmaya başladı.

On sekizinci asırda Polonya topraklarının paylaşılması üzerine Dinyeper’in batısındaki Ukrayna toprakları Rus hakimiyetine, Galiçya ise Avusturya hakimiyetine bırakıldı. On dokuzuncu asırda Ukrayna’da milliyetçi hareketler yaygınlaşınca, Rus çarı bu hareketleri bastırmak için şiddetli tedbirlere başvurdu. Ukraynaca’yı kullanmayı sınırladı. Avusturya-Macaristan imparatorluğu hâkimiyeti altında yaşayan Ukraynalılar ise daha rahattılar. Birinci Cihan Harbinin başladığı sırada Galiçya’da yaşayan Ukraynalılar kendi kültür, siyasi ve dini kurumlarını geliştirmişlerdi.
Rusya’da 1917 devriminden sonra Harkov’da Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu. Avusturya-Macaristan imparatorluğunun yıkılması üzeri-ne Ukraynalılar 1918’de Galiçya’nin yönetim merkezi Lemberg’i ele geçirerek Batı Ukrayna Milli Cumhuriyetini kurdular. Bu devlet 1919’da Ukrayna Milli Cumhuriyetiyle birleştiyse de 1919 Haziranında Ukrayna askeri Galiçya’dan çıkarıldı. Bukovina Romanya’nın, Macaristan toprakları içinde kalan eski Ukrayna şehirleriyse yeni kurulan Çekoslovakya’nın hakimiyetine girdi. Çeşitli devletler 1917-21 arasında Ukrayna’nın hakimiyetini ele geçirmek için çalıştılarsa da başarılı olamadılar. Ukrayna 1924’te Sovyetler Birliğini meydana getiren 15 cumhuriyetten biri oldu.

İkinci Dünya Harbine kadar Ukrayna hızla sanayileşti ve tarımda kolektifleştirme politikası uygulandı. Bu harekete köylü büyük tepki gösterdi. Stalin döneminde bölgede baskılar arttırıldı ve Ukraynaca’nın kullanımı yasaklandı. Sadece Çekoslovakya’da yaşayan Ukraynalılar geniş siyasi ve kültürel haklara sahiptiler.

Alman-Sovyet saldırmazlık Paktının 1939’da imzalanmasıyla Polonya’nın hâkimiyeti altında bulunan Doğu Galiçya ve Batı Volniya toprakları Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyetine bırakıldı. 1941 Haziranında Rusya’ya saldıran Almanlar kısa sürede Ukrayna’yı işgal ettiler. Başlangıçta Ukraynalılardan destek gören Almanlar, daha sonraları gerilla direnişiyle karşılaştılar. Almanların savaş sonunda mağlup olmaları üzerine bütün Ukrayna toprakları Rusya’nın hâkimiyeti altına girdi.

1989’da Rusya’da başlayan reformlar Ukrayna’da da köklü değişikliklere sebep oldu. ilk çok partili seçimler yapıldı. Ülke yeni bir siyasi ve ekonomik döneme girdi. Ukrayna 1991’de bağımsızlığını ilan etti ve aynı sene Bağımsız Devletler Topluluğunun kurucuları arasında yer aldı.

YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ: Ülkenin büyük bölümünü, Rusya Federasyonu ve Karadeniz arasındaki geniş ovalar oluşturur. Batıda Dinyepr ve Bug nehri tarafından yarılmış alçak plâtolar. bulunur. Doğuda Kırım’da yüksekliği 1500 m’yi aşan Yayla dağları, batıda Karpat dağlarının doğu kesimi yer alır.

İKLİMİ VE BİTKİ ÖRTÜSÜ: Ülkede yazları sıcak, kışları soğuk geçen karasal iklim egemendir. Karade-niz kıyılarında Akdeniz iklimi hissedilir. Karadeniz kıyıları denize! etkilerden dolayı iç kısımlar kadar soğuk değildir. Yağışların büyük bölümü yaz mevsiminde düşer. Ülkenin büyük bölümü bozkırlar ve ağaçlı bozkırlarla kaplıdır. Ormanlar; batıdaki yüksek sahalarda ve Kınm’daki dağlık alanlarda görülür.
Ülkenin önemli akarsularını karla beslenen Bug, Donets ve Dinyepr oluşturur. Avrupa’nın büyük akarsularından biri olan Dinyepr üzerinde büyük barajlar yapılmıştır.

NÜFUSU VE ŞEHİRLER: Nüfusun büyük çoğunluğunu Ukraynalılar (% 73) ve Ruslar (% 22) oluşturur. Ayrıca Bulgarlar, Yahudiler, Moldovalılar, Türkler ve Güney Almanya’dan gelen Almanlar da yaşar. 400 bin kadar Kırım Tatan, 2. Dünya Savaşı’ndan sonra Sibirya’ya sürgün edilmiş, 1988’de bir bölümü tekrar yurtlarına dönmüştür.
Ülkenin önemli şehirleri; tarihi eserlerin bulunduğu, ticaret ve sanayinin geliştiği başkent Kiev, Harkov, Lvov (Levof) ile Kırım’daki Yalta ve Sivastopol’dur. Güney Ukrayna’da birçok şehir, Donbass havzasından kömür çıkarılması ve demir-çelik sanayinin gelişmesi ile kurulmuştur. Buranın en büyük şehri Donetsk, önemli limanı Odessa’dır.

ZİRAAT, HAYVANCILIK, MADEN, SANAYİ, ULAŞIM, TİCARET: Ülke tarım ve sanayi alanında gelişmiştir. Ukrayna bozkırlarında bol mik-tarda tahıl üretilir. Burası ülkenin “tahıl ambarı”dır. Önemli ziraat ürünlerini; tahıl, tütün, ayçiçeği, mısır, yem bitkileri, şeker pancarı, patates, keten, kendir ve kenevir oluşturur. Karadeniz kıyı bölümünde; üzüm, çeşitli sebze ve meyve üretilir.
Ülkenin güneyinde zengin kömür, demir ve manganez yatakları (Donetsk havzası) vardır. Petrol, Donetsk Bölgesi ile Kırım’dan çıkarılır. Bu yer altı kaynaklarına bağlı olarak makine, kimya, demir-çelik sanayi gelişmiştir. Güney Ukrayna, ülkenin olduğu kadar dünyanın da önemli demir-çelik üretim bölgesidir. Ayrıca gıda işleme tesisleri de vardır. Ukrayna; demirli ve demirli olmayan madenler, kimyasal maddeler, makine ve ulaşım ekipmanları ile gıda ürünleri ihraç etmektedir. ithal mallarını ise makine ve parçaları, ulaşım araçları ekipmanları, kimyasal maddeler, plastik ve kauçuk oluşturmaktadır. Alışveriş yaptığı ülkeler; bağımsız devletler topluluğu, Avrupa Birliği, Polonya, Çek Cumhuriyeti, Çin ve İsviçre’dir.
Bu ülke ile siyasi, kültürel ve ticari ilişkilerimiz gelişmek üzeredir.

Bu Konuyu Sosyal Medyada Paylaş

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz


Yukarı Çık